اصفهان

عجایب ایران: رکوردهای جهانی در جذب توریست

پسوند “..ترین” وقتی به واژه ای اضافه می شود، نظر اکثر افراد را به خود جلب می کند. همین شکل توصیف، باعث شده است تا بسیاری از گردشگران و مسافران ایران را در مسیر سفر خود قرار دهند. “..ترین” بودن در یک چیز، آنقدر جذاب به نظر می رسد، که بسیاری از مردم سعی می کنند با استفاده از آن به طرق مختلف، برای کشورشان تبلیغ و نظرها را به سمت آن جلب کنند. برای مثال، برجی در نقطه ای از جهان ساخته می شود که بلند”ترین” برج جهان است، تنها به این دلیل که به همین عنوان شناخته شود و نظر توریستها را به خود جلب کند. ادامه مطلب

زیباترین مساجد ایران: بخش اول

زیبا، شگفت انگیز و پرشکوه. تاقها، کاشی های موزائیکی و گنبدهای مدور از ویژگیهای ساختاریِ معماری پیش از اسلام در ایران است. قدمت معماری ایرانی به 5000 سال پیش از میلاد باز می گردد و بر معماری کشورهای هند، ترکیه و تاجیکستان تا زنگبار تاثیر شگرف گذاشته است. آرتور پوپ (Arthur Pope)، یکی از متخصصان پیشرو در زمینه هنر ایرانی می گوید: “هنر متعالی ایرانی، به معنی واقعی کلمه همواره معماری بوده است. تفوق و برتری هنر معماری بر سایر هنرها هم در دوران پیش و هم در دوران پس از اسلام مشاهده می شود.” ساختمانها و مجموعه های متنوعی از قبیل مساجد، آرامگاهها، بازارها، پلها و قصرها از زمانهای قدیم و از دوران باستان باقی مانده اند. ایرانیان می دانستند که چگونه ساختمانهای بلند دارای فضای درونی گسترده بسازند و عبادتگاه هایشان همواره در تناسب و هماهنگ با عقاید و طبیعت اطرافشان بوده است. معماری مساجد در ایران از منطقه ای به منطقه دیگر تفاوت می کند که این تفاوتها ناشی از ساختارهای هندسی ، مصالح و سبکهای مخصوص به هر محل است. این مساجد اغلب دارای ساختارهای بسیار پیچیده هستند که در آنها از تنوع رنگها، کاشی کاری و طرحهای نمادین استفاده شده است. گنبد مساجد با منعکس کردن نور خورشید، همچون یاقوتی فیروزه ای بر بام مساجد می درخشد و مسافرانی که از جاده  ابریشم وارد ایران شده و از این راه گذر میکنند، قادرند از کیلومترها دورتر، این گنبدهای درخشان را ببینند.

مساجد بسیار مدرنی در سرتاسر جهان در دهه گذشته ساخته شده اند که شاهکار مطلق هنر معماریند. اما این مساجد به اندازه مساجد باستانی موجود در کشورهای مسلمان، ارزش تاریخی ندارند. ایران دارای مجموعه ای است از مساجد بسیار زیبا—که در کمال تاسف—بسیاری از مردم حتی از وجود آنها باخبر نیستند.

مسجد امام، اصفهان

مسجد امام که در ضلع جنوبی میدان نقش جهان اصفهان قرار دارد نمونه ای بسیار عالی از معماری اسلامی ایران است. این شاهکار جاودانه، به همراه میدان نقش جهان، در سایت جهانی میراث فرهنگی UNESCO به ثبت رسانیده شده است. ساخت آن به سال 1611 میلادی (990 شمسی) باز میگردد و علت شکوه و جلال آن عمدتا به دلیل کاشیهای موزائیکی هفت رنگ و نوشته هایی است که به خط خوش روی دیوارهایش حکاکی شده است. ویژگی مشخصه و متمایز کننده هر مسجد، مناره آن است؛ این مسجد دارای 4 مناره است. یکی از ویژگیهای منحصر به فرد فضای داخلی مسجد، خواص آکوستیک و نحوه انعکاس صدا در نقطه مرکزی آن است—درست زیر گنبد مسجد. این ویژگی منحصر به فرد، که برای بازدیدکنندگان بسیار جالب و هیجان انگیز است، منتج از نبوغ معماران در نحوه طراحی و ساخت این گنبد است. طراحی این گنبد به گونه ایست که اگر کسی در درون مسجد با صدای بسیار ملایم وآهسته مشغول صبحت باشد، تمام کسانی که در آنجا حضور دارند، می توانند صدایش را با وضح کامل بشنوند. معماری این مسجد بسیار پیچیده است و دارای ایوانهای و حیاطهای بسیاریست. عکس این مسجد پشت اسکناس 20000 ریالی ایران چاپ شده است.

The dome of the Imam mosque in Isfahan

گنبد مسجد امام در اصفهان/عکس: ؟

مسجد شیخ لطف الله، اصفهان

این مسجد به عنوان مسجد شخصی درباریان ساخته شده و به همین علت است که هیچ مناره ای ندارد. درب ورودی آن همانند دروازه تمام بازراهای بزرگ و همینطور مسجد امام، به صورت یک نیمه ماه فرورفته است. طرحهایی که با خطاطی و کاشی کاری در این مسجد انجام شده، در زیبایی و کیفیت از دیگر آثاری که پیش از این در جهان اسلام ساخته شده است، پیشی می گیرد؛ این اثر تحت سرپرستی و نظارت استاد خطاط، علی رضا عباسی، انجام شده است.

Sheikh Lotfullah mosque, Isfahan / Photo credit: Andrew Schneider

مسجد شیخ لطف الله، اصفهان/عکس: اندرو اشنایدر

مسجد نصیرالملک، شیراز

این مسجد در دوره قاجاریان ساخته شد و هنوز هم، تحت حفاظت و نگه داری بنیاد موقوفه نصیرالملک، مورد استفاده قرار می گیرد. در این مسجد، از شیشه های رنگی به عنوان نمای خارجی به وفور استفاده شده است. از ویژگیها و عناصر سنتی موجود در این مسجد، 5 تاق فرورفته موجود در طراحی آن است. به علت کاشیهای صورتی و بنفش استفاده شده در ساختار این مسجد، به آن مسجد صورتی ایران نیز گویند.

Woman is praying at magnificient Nasirul Mulk Mosque, Shiraz / Photo Credit: Javad Gharaey

زنی در حال نماز خواندن در مسجد باشکوه نصیرالملک، شیراز/عکس: جواد قرائی

مسجد جامع، یزد

نمونه ای خوب از معماری ایرانی به سبک آذری را میتوان در مسجد جامع یزد یافت که آن را یک جفت مناره، که بلندترین مناره های ایران هستند،  احاطه کرده اند. نمای خارجی درب ورودی آن از بالا به پایین با کاشی های براق تزئین شده است، که غالبا رنگشان آبی است. این مسجد از جمله مکانهاییست که هنگام بازدید از شهر تاریخی یزد، باید از آن دیدن کرد؛ عکس این مسجد در طرف مقابل اسکناس 200 ریالی ایران چاپ شده است.

Yazd Grand mosque in a sundown.

مسجد جامع یزد در هنگام غروب آفتاب/عکس: ؟

مسجد شیخ صفی الدین، اردبیل

مجموعه شیخ صفی در اوایل قرن 16ام تا اواخر قرن 18ام ساخته شده است. آرامگاه آن، برجی بلند، گنبدی شکل و مدور است که با کاشیهای آبی تزئین شده و حدود 17 متر ارتفاع دارد. در گوشه راستی مسجد، استراحتگاه شیخ صفی قرار دارد که از رهبران برجسته سلسه تصوف ایران بوده است.

Sheikh Safi mosque in Ardabil, Iran / Photo: Lutz Magel

مسجد شیخ صفی الدین اردبیلی، اردبیل، ایران/عکس: لوتز ماگل

مسجد گوهرشاد، مشهد

مسجد گوهرشاد که به دستور بانو گوهرشاد، همسر شاهرخ، از پادشاهان سلسه تیموری، در سال 1418 پس از میلاد ساخته شد، مسجدی است در مشهد که پیشتر ساختمانی مستقل بوده و به هیچ ساختار دیگری چسبیده نبود. محل قرارگیری آن کنار حرم مطهر اما رضا، هشتمین امام شیعیان است؛ آرتور پوپ در کتاب “معماری ایرانی: پیروزی شکل و رنگ” اینگونه می نویسد:

“ورودی آن به سبک سمرقندی به صورت تاق درون تاق ساخته شده که یک سلسله تاقچه لبه دار به آن عمق و نما داده است. مناره های ضخیم و برج مانند آن، که به وجه بیرونی دیواره ورودی مسجد چسبیده اند، تا زمین می رسند و به اتفاق دیوار حایل پشتی که از جنس مرمر است، طرح و اثر کلی متناسب با رنگهای شاد و سرزنده استفاده شده در این عمارت را ایجاد می کنند.

مقیاسهای رنگ این بنا را غالبا آبی کبالتی و فیروزه ای، سفید، و سبز روشن، زرد، زعفرانی، ارغوانی و سیاه براق تشکیل میدهد—که نوسان این رنگها با ته رنگها و سایه های مختلف در سرتاسر عمارت، به آن جلوه خاصی داده است.

اثر مذکور به واسطه طرحهای گلدار فاینز[1] و طرحهای هندسی آجری؛ به واسطه سلسله تاقهای ضربی، گالریهای باز و فرورفتگی های عمیق؛ و به خصوص به واسطه تقابل وکنتراست ایوانها، بدست می آید.”

Goharshad mosque in Mashhad / Photo: Arash Emami

مسجد گوهرشاد مشهد/عکس: آرش امامی

 


[1] نوعی آجر و ظرف سفالین لعاب‌دار که در اصل در شهر  Faenza در کشور ایتالیا ساخته می‌شد

سفر به گذشته در منطقه باستانی ابیانه، ایران

آنجلا کوریاس—در جستجوی همیشگی ام به دنبال غیرمنتظره ها، اینبار با منظقه بسیار زیبا و فراحقیقی ابیانه مواجه شدم؛ این منطقه در مرکز ایران و در 300 کیلومتری تهران، در استان اصفهان قرار دارد. هرکس که از سفر به مکانهای ناشناخته لذت می برد، این روستا را بهشتی بر روی زمین خواهد یافت.

Old buildings in Abyaneh

ساختمانهای قدیمی در ابیانه/عکس: آنجلا کوریاس

پس از عبور از رشته کوههای فوق العاده دیدنی و  مسحورکننده آن منطقه، که چون ستون فقران طبیعت ایران هستند، حدود عصر  به ابیانه رسیدیم. به موجب رسیدن به مقصد، مستقیما به هتلمان که به سبک بسیار زیبای سنتی تزئین شده بود رفتیم و بلافاصله،  پس از اینکه کمی خودمان را جمع و جور کردیم به سالن غذاخوری رفتیم؛ در آنجا هم میزهای معمولی وجود داشت  و هم تختهای بزرگ و راحت، شبیه به نیمکتهای بزرگ، که محلی ها روی آنها غذا می خوردند و بعد از غذا استراحت می کردند.

Large sofa in the dining hall

سوفا یا نیمکتهای مبلی بزرگ در سالن غذاخوری/عکس: آنجلا کوریاس

برای شام، “دیزی” خوردیم که یک غذای سنتی ایرانیست و از گوسفند درست شده و در کاسه سرو می شود؛ هر کسی می بایست چربی گوسفند درون کاسه خود را له بکند و بکوبد و سپس نان تکه شده و سس حاوی سبزیجات خرد  شده و گوشت را به آن اضافه کند.

منظره اتاق بسیار زیبا و لذت بخش بود: زنجیره ای از کوههای قرمز بکر و دست نخورده که روستای باستانی را در خود محصور کرده بود؛ این کوهها تماما از خاک رس قرمز ساخته شد بودند. از هتل تنها می شد مقدار کوچکی از این منظره را دید و با غروب آفتاب هر چه که بیشتر در تاریکی و ابهام فرو می رفت، این صحنه مرا بیشتر شگفت زده و مبهوت می کرد.

تلاش کردم تا مراحل مختلف خوردن “دیزی” را کنار هم قرار دهم:

I tried to put together the steps of eating

خرد کردن نان و سپس ریختن سس مخصوص روی آن/عکس: آنجلا کوریاس

با دیدن مکانهای جدید، و هرچه بیشتر در زمان به عقب بازمی گشتیم، بر علاقه  و شور من نسبت به تاریخ افزوده می شد؛ در ابیانه، ما حدود 2000 سال در زمان به عقب بازگشتیم.

ابیانه، که در پایه کوههای کرکس بنا شده است، بهترین مکان برای لمس امپراتوری پارس از نزدیک است؛ از سبک معماری این منطقه، که در آن کاملا از خاک رس قرمز استفاده شده است، گرفته تا سنتهای غرورانگیزی که در آن حفظ شده اند؛ این روستا، ترکیبی است از طبیعت منطقه و ایران باستان. ابیانه مکانیست که در آن مرز میان مکان و زمان نامعلوم است، شاید شما هم مثل من به دنبال چنین مکانی بودید.

Camera con Vista - The view from our room

اتاقِ دارای منظره – منظره بیرون از اتاق ما در هتل/عکس: آنجلا کوریاس

طرح و نقشه شهر نامنظم و پیچ در پیچ است، ساختمانها از قابهای نامعین ساخته شده و رنگشان  قرمز است. محلی ها نسبت به سنتهایشان بسیار حساس هستند و آن ها را به راحتی و به اسم گردشگری یا جهانی سازی، در اختیار هیچکس قرار نمی دهند. زنان، با غرور از حجاب رنگارنگ و طرح دار خود، که شکل رایج پوشش آنهاست،  صحبت می کنند، که این بیشتر نوعی واکنش عجیب است به سادگی سنتی محیط اطرافشان.

جدای از خانه های قدیمی، در ابیانه همچنین آتشخانه ای زرتشتی که به دوران ساسانیان بازمیگردد، برای بازدید گردشگران وجود دارد؛ علاوه بر این، وجود قصرهای تاریخی، یک مکان زیارتی و 8 مسجد که از این میان 3 عدد (حاجتگاه، پرزله و جامع) جدا ارزش بازدید را دارند، این مکان را به سایت تاریخی ارزشمندی تبدیل کرده است.

Typical red house in Abyaneh

یک خانه قرمز رنگ در ابیانه/عکس: آنجلا کوریاس

در پیچ و خم کوچه های تنگ و باریک این منطقه، آدم به راحتی گم می شود و من، اگر محلی ها همراهم نبودند، قطعا گم می شدم (که البته این اتفاق می توانست برای من هم هیجان انگیز باشد و هم دوست داشتنی!). خانه های قرمز باستانی در راه اصلی سر از زمین بیرون آورده اند و خیابانهای کنار آنها این حس را در آدم ایجاد می کنند که انگار در هر مرحله، وارد  یک دوره تاریخی دیگر می شوید؛ آنگاه که اتومبیل وجود نداشت، نگاه که بشر احترام بیشتری برای طبیعت اطرافش قائل بود، آنگاه که زندگی جمعی برای مردم حیاتی و ضروری بود. احساس می کردم در جهانی دگر سیر می کنم.

Having a walk in ancient Abyaneh / Photo: Angela Corrias

قدم زدن در منطقه باستانی ابیانه/عکس: آنجلا کوریاس

راهنما همیشه به من می گفت: “تو همیشه آخری!”. راست می گفت، بودم، البته شاید این یک تلاش ناخودآگاه بود برای طولانی تر کردن بازدید و تاخیر در بازگشت به واقعیت..!

*آنجلا کوریاس یک عکاس آزاد، سفرنامه نویس و  گزارشگر مجله Forbes در رم است. او گزارشات خود را روی وبسایت شخصیش به نام “در جستجوی غیرمنتظره ها” به این آدرس قرار می دهد:

http://chasingtheunexpected.com/

ادامه مطلب

Subscribe to Website via Email

Membership
A member of the Professional Travel Bloggers Association