نیمه شعبان: عید و جشن فرهنگ و ایمان

 

مهدیه جهانگیر*— گروهی از جوانان مشغول پخش کردن خوردنی ها و نوشیدنی ها در خیابان ها هستند و به اتومبیلهایی که از آنجا عبور می کنند لیوان آبمیوه و شکلات تعارف میکنند: “دهانتان را شیرین کنید!” امروز مطابق تقویم اسلامی 15ام شعبان است و ایرانیان این روز را که روز تولد امام 12ام شیعیان است جشن می گیرند.

کلمه مهدی به معنی کسی است که به درستی هدایت شده است و طبق سنن اسلامی، پیش از آخرالزمان، به همراه حضرت مسیح، به عنوانی ناجی منتَظَری که در بسیاری از ادیان به آن اشاره شده است خواهد آمد و زمین را از عدل و داد پر خواهد نمود. مفهوم مهدی هم در مکتب فکری شیعه و هم در مکتب فکری سنی وجود دارد، اگرچه کیفیت روایات در این دو متفاوت است.

15 شعبان یکی از مهمترین مناسبتهایی است که در ایران به صورت گسترده جشن گرفته می شود. هر ساله در سرتاسر کشور، جشنهای متعددی پیرامون این روز برگزار می شود. ایرانیها خیابانهای را چراغانی و تزئین می کنند. در این روز، به خصوص از برج میلاد، که 4امین برج بلند مخابراتی در جهان است، مراسم آتش بازی انجام می شود و مردم از دیدن آن لذت می برند. همچنین پیرامون مفهوم انتظار، کنسرتهایی برگزار می گردد، همانند کنسرتی که امسال در تبریز انجام شد.

ایرانیان در هر جای ایران این روز را به نحوی متفاوت جشن می گیرند. روز قبل عید، مردم بیرجند در استان خراسان جنوبی، سری به قبرستانها می زنند. نام این سنت چراغ برات است که طی آن مردم سنگ قبرهای را می شویند، شمع روشن می کنند و قرآن می خوانند. بسیاری از ایرانیها نیز به مسجد جمکران می روند، محل زیارتی معروفی که در حاشیه قم قرار دارد و شیعیان به آن ارادت خاصی دارند. اما در یزد، مراسم عید به طریقی متفاوت برگزار می شود. در میان فرهنگهایی که ایرانیان به این مراسم وارد کرده اند، یزد، سبک و سیاق ویژه و خاص به خودش را دارد.

شهر یزد در مرکز ایران واقع شده و دشتهای کویری آن را احاطه نموده اند. اما یزدی ها نسلهاست که خودشان را با این شیوه زندگی تطبیق داده اند و شهر را از نظر معماری تبدیل به مکانی زیبا و منحصر به فرد کرده اند. برای جشن گرفتن تولد امام مهدی (ع)، در یزد، طبق سنت همیشگی، در بازار غلامعلی شاه، چلچراغ و آیینه آویزان می کنند.

بازار غلامعلی شاه، سابقا روزهای بهتری داشته است. این بازار زمانی مرکز تجاری شهر یزد بوده است. این روزها، این بازار شهرت سابق را ندارد اما همچنان در عید نیمه شعبان شلوغ است و پر رفت و آمد. مردم به این مکان می آیند تا تلاش بازاریان، چلچراغهایی که از طاقها آویزان شده و همینطور آیینه هایی را که با قابهای چوبی در دو طرف دیوارها نصب شده اند، مشاهده کنند. به این مراسم، مراسم آیینه بندی گویند.

آیینه بندی در یزد، تاریخچه درازی دارد. کویرهای یزد تا حدی زیادی از هجوم فرهنگهای بیرونی به درون آن جلوگیری کرده اند و یزد را شهری دست نخورده و تاثیرنگرفته نگاه داشته اند. در گذشته، تزئین خیابانها و جاده ها با آیینه، در اکثر اعیاد و مراسم ها در یزد مشاهده می شده است. اما این روزها، این کار تنها برای تولد حضرت مهدی صورت می گیرد.

البته، این تزئینات فقط در بازار غلامعلی شاه انجام نمی شود. مسجد معروفی در خیابان امام مهدی (ع) به نام صاحب الزمان وجود دارد و به همین علت، سرتاسر خیابان با آیینه و فرشهایی که توسط اهالی تامین شده اند، تزئین می شوند. از همان ابتدا تا انتهای خیابان، مردم خوراکی و نوشیدنی به دیگران تعارف می کنند. این مکان در عید نیمه شعبان آنقدر شلوغ می شود که اتومبیلها قادر به عبور از این خیابان نیستند. خیابان دیگری که در این ایام آراسته می شود، بلوار موسی بن جعفر است. این بلوار میان بزرگراه اصلی شمال به جنوب قرار گرفته است و بسیاری از ماشینها، از طریق این به شهر وارد و یا از آن خارج می شوند. در دو طرف این خیابان، اهالی، درست مثل سایر نقاط ایران، ایستگاههایی به صورت پیشخوان درست می کنند و از آنجا، شیرینی، شکلات، نوشیدنی و شیرینی معروف یزدی، قطاب، بین مردم پخش می کنند و می گویند: دهانتان را شیرین کنید. اگرچه این اصطلاح پارسی تنها از روی تعارف است، اما در پایان این روز، مثل تمامی اعیاد دیگری که ایرانیها در آن شیرینی پخش می کنند، دهانها واقعا شیرین خواهند شد!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


*

 

Subscribe to Website via Email

Membership
A member of the Professional Travel Bloggers Association